فاز دوم اجلاس سران جامعه اطلاعاتی

از زمان برگزاري اولين اجلاس جامعه اطلاعاتي در ژنو تا دومين اجلاس جامعه اطلاعاتي در تونس چيزي قريب به دو سال مي‌گذرد. دو سالي که طي آن دنياي واقعي انسان‌ها با ابزارها و تکنولوژي‌هاي در حال تحول فناوري اطلاعات و ارتباطات لحظه به لحظه دگرگون شده، در حالي که کمتر توافق جمعي بر سر قاعده و قوانين اين تحول ميان ذي‌نفعان عرصه ICT دنيا به وجود آمده است.

سند تعهد تونس(Tunis Commitment) و سند دستور جلسه تونس براي جامعه اطلاعاتي (Tunis Agenda for information society) در پي دو سند به تصويب رسيده اجلاس اول عملا تنها توافقات جهاني هستند که با کمترين ضمانت‌اجرايي در عرصه سياست‌هاي داخلي کشورها درصدد است جاده‌اي هموار براي افق نامشخص دنياي مجازي آينده بسازد.

همواره توافق بر کليات آسان‌ترين توافقاتي است که پيرامون يک اتفاق جديد در عرصه بين‌الملل ميان کشورها به وجود مي‌آيد.

سند تعهد تونس که در واقع شامل يک بيانيه سياسي در عرصه دنياي ناشناخته مجازي به شمار مي‌رود به مانند سند "بيانيه اصول" حاوي توافقات کلي است که در صورت تحقق اين توافقات کلي در جزئيات زندگي واقعي انسان‌ها شاهد تحولات شگرفي خواهيم بود.

همانگونه که در سند "بيانيه اصول" اجلاس ژنو بر اصول اساسي جامعه اطلاعاتي يعني جامعه‌اي براي همگان، دسترسي به اطلاعات و دانش براي عموم، ايجاد اعتماد و امنيت در استفاده از فناوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي محيط استعداد پرور، تنوع فرهنگي و هويت، تنوع زباني و محتواي ملي و در نهايت بر ابعاد اخلاقي جامعه اطلاعاتي تاکيد شده بود. در سند تعهد تونس نيز در 40 بند شاهد همان کلياتي هستيم که مجددا بر ايجاد جامعه مردم محور، فراگير و توسعه مدار تاکيد شده و بکارگيري فناوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي را در دستيابي به اهداف هزاره سوم و قرار گرفتن حق دسترسي به اطلاعات به عنوان حقوق اوليه بشر و از بين بردن فقر را يکي از مهمترين اهداف اجلاس‌هاي جامعه‌اطلاعاتي برشمرده است.

 سند تعهد تونس با اين جملات آغاز مي‌شود:"ما- نمايندگان مردم سراسر جهان- از 16 تا 18 نوامبر 2005 براي دومين بار در اجلاس جامعه اطلاعاتي گردهم آمده‌ايم تا پشتيباني خود را از بيانيه اصول و سند برنامه عمل ژنو که در سال 2003 به تصويب رسيده است، اعلام کنيم."

 توافق 46 رئيس دولت، 197 نخست‌وزير و وزير، 5 هزار و 857 نماينده از 174 کشور، يک هزار و 508 نماينده از 92 سازمان بين‌المللي، 6 هزار و 241 نماينده از 606 سازمان غيردولتي و جامعه مدني به همراه 4 هزار و 816 نماينده از 266 نهاد بخش خصوصي در حالي توسط يک هزار و 222 روزنامه‌نگار به نمايندگي از 642 موسسه‌ رسانه‌اي در قالب سند تعهد تونس به گوش جهانيان رسيد که نمايندگان 174 کشور دنيا در پايان اين سند اعلام کرده‌اند:"مابه تحقق بلندمدت و همه جانبه تصميماتي که در دو اجلاس جامعه اطلاعاتي ژنو و تونس به تصويب رسيده و در سند دستور جلسه تونس براي جامعه اطلاعاتي که به صورت جزئي آمده است کاملا پاي‌بند هستيم."  

محمد سليماني وزير فناوري اطلاعات وارتباطات ايران معتقد است در صورت تداوم مخالفت با  نحوه حاكميت اينترنت به شكل فعلي با سردمداري ايران عملا حاكميت اينترنت تا پنج سال  ديگر تغيير خواهد كرد اين تصور از آنجايي پديد آمده است كه ايران به  عنوان يك قطب جدي وقدر در مخالفت با موضوع راهبري اينترنت در شرايط حاضر  انگاشته شده است اما آيا ايران واقعا آنچنان كه وزير تصور مي كند از چنان وزنه ايي برخوردار است كه مخالفتش با موضوعي همچون راهبري اينترنت بتواند تغييري در نحوه مديريت اينترنت بوجود آورد ؟اين  سوالي است كه پاسخ آن با قدري واقع ببيني بدست مي آيد.

واقعيت اين است كه در حال حاضر نحوه مديريت اينترنت از جمله موضوعات چالش برانگيزي است كه كشور هاي بي شماري را درگير خود كرده و عملا به انتقاد ومخالفت وا داشته است به جز كشور هاي همچون كانادا و استراليا وآرژانتين ويكي دو كشور ديگر كه بنا به مصالح خاصي كه دراين عرصه دارند وجز حاميان امريكا به شمار مي روند عملا بخش عمدهاي از كشور هاي در حال توسعه و توسعه نيافته  از منتقدين جدي حاكميت امريكايي اينترنت هستند .در واقع مي توان اينگونه تصور كرد تغيير نحوه سياستگذاري در عرصه اينترنت عملا مورد اجماع كشورهاي بسياري است كه قطعا در صورت پيدايش هر تغيير تحولي در اين زمينه بايد گفت كه همفكري كشور هاي منتقد باعث ايجاد يك چنين تحولي شده است از همين رو تصور اينكه سردمداري مخالفت ايران با مديريت اينترنت باعث ايجاد تغيير در اين عرصه مي شود تصوري بسيار ايده آليستي و غير واقعي است چنانكه حتي اين تصور غير واقعي مي تواند موجبات شرايطي را به وجود آورد كه كاملا بر خلاف پيش فرض هاي ما باشد .

قطعا آنچه كه در معادلات بين اللملي حايز اهميت است اتخاذ مواضعي است كه مورد حمايت كشور هاي بيشتري قرار گيرد . وگرنه ممكن است آنچه كه به وقوع مي پيوندد مورد خوش آيند ما نباشد .

سلیمانی که در سخنان خود بار ها از مردم مظلوم دنیا یاد می کرد خود را در جایگاه نماینده مردم محروم دنیا قرار داد و گفت : کشور هایی که مدعی حقوق بشر هستند حتی از پخش تصویر ملل مظللوم خوداری می کنند اما طرفداران  را در حالی که دروغ پراکنی می کنند در رسانه های خود مورد حمایت قرار می دهند

به غیر هیات رسمی و غیر رسمی که برای حضور در اجلاس جامعه اطلاعاتی به همراه وزیر ارتباطات ودبیرخانه شورای عای اطلاع رسانی به تونس آمده اند آسیه امینی روزنامه نگار وفعال جامعه مدنی و رزاقی دبیر کارگروه جامع مدنی نیز به صورت مستقل وبه دعوت یک نهاد مدنی خارجی به این اجلاس آمده اند .

شیرین عبادی که روزگذشته در افتتاحیه اجلاس برای ۱۰ دقیقه سخنرانی کرد امروز به دیدار کسانی رفته است که در تونس اقدام به اعتصاب غذا کرد ه اند معترضین ظاهرا در مخالفت با سیاست های بسته دولت تونس دست به این کار زده اند گفته می شود که شیرین عبادی امروز در خاج از محل اجلاس به پرسش های خبرنگاران پاسخ خواهد داد .  

پارادکس جامعه اطلاعاتی در تونس عینیت واقی به خود گرفت در حالی که گفته می شود تحقق جامعه اطلاعاتی می تواند امکانات ویژه ایی برای شهروندان خود به وجود آورد اما ردپای ترس از تروریسم باعث شده تا تونس به شهری کاملا امنیتی تبدیل شود کنترل لحظه به لحظه کسانی که برای شرکت در اجلاس جامعه اطلاعاتی به این شهر سفر کرده اند عملا ماهیت جامعه اطلاعاتی را زیر سوال برده است نیروهای امنیتی مستقر در محل اجلاس و همچنین در سر تاسر شهرهایی که محل اقامت میهمانان است حاکی از آن است که در دنیای جدید اگرچه ابزار های نوین ارتباطی در صدد شکستن مرزهای جغرافیایی هستند اما مرزهای واقعی در ذهن انسانها به راحتی شکسته نمی شود .